|
|
|
|
BRUSY
SERCE ZIEMI ZABORSKIEJ
Szanowni Państwo !
Zapraszam na spotkanie z malowniczą Ziemią Zaborską, urokliwą krainą położoną w najdalszych zakątkach Południowych Kaszub. Serce Zaborów stanowią Brusy - małe miasteczko, w którym wciąż żywe są tradycje kaszubskiego folkloru, bogactwo ludowego rękodzieła i melodyjnej mowy kaszubskiej.
Gmina Brusy to idealne miejsce, by w nim wypoczywać. Sosnowe bory z licznymi szlakami pieszymi i rowerowymi oraz czyste jeziora i rwące rzeki tworzą przestrzeń stworzoną do aktywnego wypoczynku.
Poznajcie Państwo tę wyjątkową krainę. Jej niepowtarzalność i urok pozwoli na odpoczynek z dala od zgiełku zatłoczonych miast, a bogaty wachlarz imprez kulturalnych i sportowych
zapewni przeżycie niezapomnianych chwil.
Burmistrz Brus
Witold Ossowski
Miasto i gmina Brusy położone są na Zaborach, południu Kaszub, w województwie pomorskim. Nazwa „Zabory” pojawiała się już w dokumentach Książąt Pomorskich jako: „terra Sabor, terra Zaborensis”.
Powszechnie tłumaczy się ją jako obszar leżący „za borami” – czyli Borami Tucholskimi. Nazwa miejscowości Brusy pochodzi od słowa „brus” – kamień młyński. Przeprowadzone badania wykopaliskowe pozwalają domyślić się istnienia tu skupiska ludzkiego już w epoce żelaza i brązu.
Ziemia Zaborska swym zasięgiem obejmująca Dziemiany, Leśno, Brusy, Wiele, Karsin, Czersk, Swornegacie, historycznie była częścią Pomorza Gdańskiego. W XII wieku za panowania Książąt Pomorskich obszar ten był podzielony na kasztelanie.
Centrum Kasztelanii Zaborskiej znajdowało się prawdopodobnie w Leśnie.
Historia Brus zaczyna się w roku 1351, kiedy otrzymały one przywilej osadniczy, wystawiony przez komtura Konrada Vullekopa w obecności braci zakonnych, wójta i przedstawicieli rycerstwa. Za czasów krzyżackich Zabory włączono do Komturstwa Tucholskiego, które znajdowało się wówczas w Prusach Królewskich. W 1773 roku utworzono powiat chojnicki, do którego włączono Brusy. Awans cywilizacyjny Brus przypadł na drugą połowę XIX wieku.
|
|
Uzasadniany jest wybudowaniem drogi bitej w 1856 roku oraz linii kolejowej Chojnice – Brusy w 1902 roku. Wieś nabrała wtedy charakteru miejskiego i stała się siedzibą licznych spółek gospodarczych. Chór i miejscowa biblioteka podtrzymywały rodzimą kulturę. Dziewiętnaste stulecie to dla Brus również okres rozbudzania świadomości narodowej i intensywnych działań lokalnych patriotów, skierowanych przeciwko germanizacji.
Centrum miasta z secesyjnymi budynkami i największym na Pomorzu murowanym kościołem pochodzi właśnie z tamtego okresu. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku, Brusy były znaczącym ośrodkiem przetwórstwa leśnego i drzewnego oraz trzecią pod względem liczby ludności miejscowością w utworzonym powiecie chojnickim. W 1926 roku uruchomiono tu włoską suszarnię grzybów „Dominate” eksportującą całość produkcji za granice.
W 1945 powiat chojnicki włączono do województwa bydgoskiego. W 1988 roku Brusy otrzymały prawa miejskie. a w 2004 patronem Miasta i Gminy Brusy został bł. ks. Józef Jankowski.
Obecnie to blisko 5 tysięczne miasto stanowi centrum handlowe i administracyjne gminy liczącej ponad 14 tys. mieszkańców. Obecnie, po reformie administracyjnej z 1999 roku, powiat chojnicki należy do województwa pomorskiego.
MIESZKAŃCY
Mieszkańców Brus i najbliższej okolicy zwie się, w odróżnieniu od mieszkańców pozostałej części Zaborów, Krëbanami. Najmłodsze pokolenie, ychowane w duchu szacunku dla kultury kaszubskiej uż w szkole poznaje historię i język tego regionu. ielęgnowanie kaszubszczyzny przejawia się m.in. organizacji międzynarodowych imprezfolklorystycznych, udziale dzieci i młodzieży w kołach ainteresowań propagujących kulturę przodków, oraz działalności wórców ludowych, stowarzyszeń instytucji kultury.
KULTURA
Zaboracy są dumni ze swojej małej ojczyzny, tradycji kulturowych i własnej tożsamości. To w Brusachutworzono pierwsze w Polsce Kaszubskie Liceum Ogólnokształcące, w którym młodzież ma możliwość zdawania matury z języka kaszubskiego. Brusy słyną również z działalności Kaszubskiego Zespołu Folklorystycznego „Krëbane” – organizatora Międzynarodowego Festiwalu Folkloru „Dni Kultury Kaszubskiej”. Tu mieszka i od lat tworzy rzeźbiarz ludowy Józef Chełmowski, autor m.in. 55-metrowej malarskiej wizji Apokalipsy wg św. Jana.
|
|
|
 |
Czy wiesz że? |
|
Brusy
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
